وب از زماني كه به دنيا آمده خيلي چيزها را عوض كردهاست.از آن جمله ميتوان به تغييراتي كه در سيستمهاي اطلاعاتي و معماري سيستمها بهوجود آمده، چگونگي طراحي سيستمها و ارتباط آنها با كاربران اشاره كرد.
وب از زماني كه به دنيا آمده خيلي چيزها را عوض كردهاست.از آن جمله ميتوان به تغييراتي كه در سيستمهاي اطلاعاتي و معماري سيستمها بهوجود آمده، چگونگي طراحي سيستمها و ارتباط آنها با كاربران اشاره كرد. اگر بخواهيم دليل اين تغييرات را بررسي كنيم ميتوانيم به تعداد كاربران و نيازهاي گروهي آنها نگاهي بياندازيم كه مشخصكننده پيچيدگيهايي خواهد بود كه نيازهاي آنها خواهد داشت.
مهندسي وب و مهندسي نرمافزار بسيار شبيه به هم است. هر دو اجزايي مانند آناليز سيستم، طراحي مدل، استانداردها، مدل پروسه، آزمايش و طراحي معماري و… را دارند و به صورت كلي تنها قابليتهاي وب و اينترنتي هستند كه اين دو رشته را از هم متمايز ميكند.
يك برنامه تحت وب اغلب مشخصات برنامه هاي تحت ويندوز را خواهد داشت. همچنين بايد قابليتهايي مانند پشتيباني از پروتكلهاي اينترنتي و استانداردهاي تحت وب را داشتهباشد. در اين نوشته به تفاوتهايي كه مهندسي وب را از نرم افزار متمايز ميكند، اشاره شدهاست. براي اين كار فقط كافي است مشخصات برنامههاي تحت وب، نحوه طراحي وآزمايش و ارزيابي آن را با مهندسي نرم افزار مقايسه كنيم.
برنامههاي تحت وب
برنامههاي تحت وب در همه كامپيوترها قابل اجرا هستند و نيازي نيست كه برنامهاي روي دستگاه كلاينت نصب شود (البته در برخي از برنامههاي پيچيده به نصب Active Xهاي خاصي نياز است).اين برنامهها براي استفاده گروه بزرگتري از كاربران درست شدهاند و در واقع داراي خصوصياتي هستند كه برنامههاي ديگر غير وبي اغلب آنها را ندارند. از جمله خصوصيات اين برنامه ها ميتوان به موارد زير اشاره كرد:
- برنامههاي تحت وب اطلاعات را براي همه كاربران به اشتراك ميگذارند.
- ميتوان با استفاده از آن برنامه ها اطلاعات را دانلود كرد.
- كاربران برنامههاي تحت وب مشخص نيستند و گروه بزرگي از كاربران در سنين و شرايط مختلف از برنامههاي
تحت وب استفاده ميكنند.
- برنامههاي تحت وب براي گرفتن اطلاعات كاربران از فرم استفاده ميكنند.
- برنامههاي تحت وب معمولاً برنامههايي هستند كه به صورت سرويسدهنده عمل ميكنند.
- اين برنامهها ميتوانند به صورت پورتال درآيند.
- از اطلاعات با گوناگوني بالا استفاده ميكنند.
فاكتورهاي كيفيت
فاكتورهايي كه براي كيفيت برنامه هاي تحت وب بايد در نظر گرفت، در حقيقت تمامي فاكتورهايي است كه بايد در Quality Assurance تمامي نرم افزارها رعايت شود؛ مانند Reliability ،Testability ،Integrity و Maintainability علاوه بر چندين فاكتور مهم كه بايد در برنامه هاي تحت وب باشند مانند Usability ،Functionality و Accessibility كه بسيار مهم هستند و فقدان هر يك از اين فاكتورها مشكلاتي را در برنامه تحت وب به وجود ميآورند.
مدل توليد برنامههاي تحت وب
تاكنون روشهاي متفاوتي براي طراحي سيستمهاي تحت وب به وجود آمدهاست، اما به نظر ميرسد استفاده تركيبي از چندين مدل زير ميتواند راه حل مناسبي باشد:
- مدل RAD براي طراحي زير سيستمها و كامپوننتهاي برنامهها
-مدل Prototype براي پيدا كردن نيازهاي كاربران
- مدل Incremental براي ارتقاء نرم افزار
- مدل Spiral براي توليد نرم افزار
اگر چه برنامههاي تحت وب با استفاده از مدلهاي بالا ميتوانند طراحي شوند، اما مدلهاي ديگري نيز براي طراحي وجود دارد كه از آن جمله ميتوان به مدل طراحي Content ،Navigation و طراحي واسط كاربر اشاره كرد. به صورت كلي مي توان ايجاد برنامه هاي تحت وب را در سه مرحله انجام داد:
نخستين مرحله،تهيه RDD (سرنام Requirement Definition and Description) است كه روش تهيه آن در پرسشهاي زير نهفته است:
- دليل نياز به برنامه تحت وب چيست ؟
- كاربران برنامه چه كساني هستند؟
- هدف توليد برنامه چيست ؟
- در برنامه چه اطلاعاتي و از كجا استفاده ميشود و طريقه ارتباط اين اطلاعات با برنامه چگونه است؟
مرحله دوم، تحليل اطلاعات RDD است كه متن SRS را كه نيازهاي كاربران و سيستم را به صورت كامل مشخص كرده است به وجود ميآورد.
مرحله سوم نيز فرآيند طراحي است كه در دو مرحله به نامهاي طراحي Content و ساختار برنامه انجام ميپذيرد.
آزمايش برنامههاي تحت وب
اصولآزمايش برنامههاي تحت وب بسيار شبيه به برنامه هاي غير وب ديگر است، با اين تفاوت كه از آن جايي كه گروه بزرگتري از كاربران با برنامههاي تحت وب كار ميكنند و شما نميتوانيد هيچ وقت كاربر خود را ببينيد و اورادر مورد چگونگي استفاده از سيستم راهنمايي كنيد، بايد در آزمايش اين سيستمها دقت بيشتري شود. قسمتهايي كه بايد حتماً در آزمايش برنامههاي تحت وب بررسي شود، عبارتند از: متن صفحات يا Content، ارتباطات بين صفحات يا Navigationها، صفحات وب و آزمايش زمان بارگذاري صفحات.
نتيجه
در حقيقت، برنامههاي تحت وب از آنجا كه در وب و محيط برون سازماني استفاده ميشوند داراي پيچيدگيهايي هستند. اين موضوع كه استفاده از برنامههاي تحت وب در سالهاي اخير بسيار زياد بوده است و تقريباً تمامي شركتهايي كه ميخواهند سرويسي را به مشتريان خود ارائه كنند از برنامه هاي تحت وب استفاده ميكنند، لزوم استفاده از مهندسي وب را در ايجاد اين برنامه ها بر ما آشكار مي كند.
مهندسي وب يا اينترنت رشتهاي جديد در صنعت كامپيوتر است كه از حدود پنج سال پيش به صورت رشتهاي حتي مجزا از مهندسي نرمافزار درآمده و در دانشگاههاي معتبر IT دريس ميشود.
